قانون اساس
تصويب قانون اساسي
در خصوص تصويب قانون اساسي در کشور هاي مختلف روش هاي گوناگوني به کار مي رود . مثل تصويب قانون اساسي از طريق مجلس موسسان، شورايخبرگان, مراجعه به آراي عمومي،رفراندم و يا تلفيقي از اين راه ها .
درجمهوري اسلامي ايران مردم عده اي از خبرگان را با راي مستقيم خود انتخاب مي کند و خبرگان منتخب مردم پس از تصويب قانون اساسي آن را براي تصويب نهايي به راي مردم مي‌گذارند. بنابراين درجمهوري اسلامي ايران از شيوه اي جامع و کامل براي تصويب قانون اساسي استفاده شده است .
نکات قابل توجه در پيام امام خميني (ره) به مجلس خبرگان قانون اساسي:
1- رمز پيروزي انقلاب اسلامي, اسلام بوده است.
2- قانون اساسي و ساير قوانين در اين جمهوري بايد صد در صد بر اساس اسلام باشد و اگر يک ماده هم بر خلاف احکام اسلام باشد تخلف از جمهوري و آرائ اکثريت مردم است.
3- تشخيص مخالفت وموافقت با احکام اسلام منحصرا در صلاحيت فقهاي حاضر در مجلس خبرگان قانون اساسي است.
4- اگر بعضي از وکلا تمايل به مکاتب شرق و غرب دارند و يا اينکه افکار انحرافي دارند بنابراين افکار را در قانون اساسي دخالت ندهند.
5- عدم هيچ گونه ترس ونگراني از جنجال روزنامه ها و نويسندگان غربزده در صورت مخالفت با اصول غير اسلامي.
6- از ديدگاه امام خميني قانون اساسي بايد داراي خصوصيات زير باشد:
الف)حفظ وحمايت حقوق و مصالح تمام قشرهاي ملت به دور از تبعيض هاي ناروا
ب) پيش بيني نيازها و منافع نسل هاي آينده آن گونه که مد نظر شارع مقدس در معارف ابدي
اسلام است.
ج) صراحت و روشني مفاهيم قانون اساسي به نحوي که امکان تفسير و تاويل غلط از آن نباشد. د) صلاحيت نمونه و راهنما قرار گرفتن قانون اساسي براي نهضت هاي اسلامي ديگر.
آيين نامه ي اوليه ي مجلس خبرگان قانون اساسي توسط "شوراي انقلاب" تصويب شد.
کمسييون هاي تخصصي مجلس خبرگان قانون اساسي :
1- کمسييون بررسي اهداف و تدوين مقدمه واصول فصول اول
2- کمسييون بررسي دين,تاريخ,زبان,خط,پرچم,حاکميت ملي و شوراهاي اسلامي
3- کمسييون بررسي وتدوين اصول مربوط به حقوق ملت ونظارت عمومي
4- کمسييون بررسي وتدوين اصول مربوط به قوه ي مقننه کشور
5- " " " " به قوه ي مجريه ي کشور
6- " " " " به قوه ي قضائيه ي کشور
7- " " " " به مسائل اقتصادي و امور مالي کشور
نهايتاً نتيجه کار مجلس خبرگان قانون اساسي به صورت يک قانون اساسي که در بر دارنده ي يک مقدمه, 12 فصل و 175 اصل بود تدوين گرديد وبه آراء عمومي مردم گذاشته شد .
پس از سپري شدن 10 سال از عمر قانون اساسي سال 58 جمهوري اسلامي و پايان جنگ تحميلي و تجاربي که حاصل شده بود ضرورت تجديد نظر در بعضي از اصول قانون اساسي بيش از پيش احساس مي شود با آنکه برخي از اصول قانون اساسي از قبيل دين و مذهب رسمي کشور, جمهوريت نظام, اتکا به آراء مردم, محوريت هدايت و رهبري ومطابقت داشتن قوانين با موازين اسلامي و محتواي اسلامي داشتن نظام, تغيير ناپذير اعلام شده بود اما در بقيه اصول قانون اساسي مي توانست تجديد نظر صورت گيرد. لذا در ارديبهشت سال 68 امام خميني (ره) طي نامه اي خطاب به رئيس جمهوروقت خواستار تجديد نظر در قانون اساسي شد. مواردي که امام (ره) در نامه شان به رئيس جمهور خواهان اصلاح و تغيير آنها شدند:
1- رهبري 2- تمرکز در قوه ي مجريه 3- تمرکز در مديريت قوه ي قضائيه 4- تمرکز در مديريت صداو سيما 5- تصميم در مورد تعداد نمايندگان مجلس 6 - مجمع تشحيص مصلحت نظام 7- پيش بيني باز نگري قانون اساسي 8- تغيير نام مجلس 9- افزايش صلاحيت شوراي عالي دفاع و تغيير نام آن به شوراي عالي امنيت ملي
سرانجام با توجه به موارد فوق اصطلاحات زير انجام گرفت :
تجديد نظر در رهبري:
1) حذف شرط مرجعيت وبه جاي آن در نظر گرفتن شرط اجتهاد 2) حذف شوراي رهبري
تمرکزدر قوه ي مجريه :
حذف پست نخست وزيري وتمرکز قدرت در دست رئيس جمهور
تمرکزدر قوه ي قضائيه:
حذف شوراي عالي قضائي وتمرکز قدرت در دست رياست قوه ي قضائيه
تجديد نظر در مديريت صدا و سيما:
تمرکز در مديريت صداوسيما بدين معنا که قبلا صداوسيما تحت نظر مشترک قواي سه گانه مقننه, مجريه وقضائيه بود اما در حال حاضر رياست صدا و سيما توسط رهبر انتخاب مي شود.
تجديد نظر در تعداد نمايندگان:
تعداد نمايندگان از 275 نفر به 295 نفر رسيد.
تغییر نام مجلس از مجلس شورای ملی به مجلس شورای اسلامی
تغییر نام شورای عالی دفاع به شورای عالی امنیت ملی و افزایش اختیارات آن
معرفي اجمالي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران از دو بخش مقدمه ومتن تشکيل شده است.
مقدمه: با آيه ي 25 سوره ي حديد آغاز مي شود:
"لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط و انزلنا الحدید فیه باس شدید و منافع للناس و لیعلم الله من ینصره و رسله بالغیب ان الله قوی عزیز"
این آیه ضمن اینکه مردم سالاری ديني رابیان می دارد به يکي از مهمترين اهداف پيامبران يعني بر قراري عدالت اشاره دارد.
بعد ازاین آيه در مقدمه اشاره ای به نهضت هاي قبل از انقلاب اسلامی در ايران می شودو علت شکست آنها را مکتبي نبودن اين مبارزات مي داند.
طليعه ي نهضت: مقدمه قانون اساسي طليعه ي نهضت اسلامی را " انقلاب سفيد " مي داند.
حکومت اسلامي: در اين قسمت اشاره مي کند که حکومت اسلامي بر پايه ولايت فقيه است.
خشم ملت:اشاره دارد به جرقه ي انقلاب که در سال 1356 زده شد و عامل آن مقاله رشيدي مطلق بود که خشم مردم را در سراسر کشور بر انگيخت.
بهايي که ملت پرداخت:در اينجا بيان مي کند که انقلاب بيش از شصت هزار شهيد, صد هزار زخمي و معلول وميلياردها تومان خسارت به دنبال داشته است.
شيوه ي حکومت در اسلام: قانون اساسي شيوه ي حکومت در اسلام را طبقاتي نمي داند.
ولايت فقيه:وظيفه ولايت فقيه را بيان مي کند که عبارت است از ضمانت عدم انحراف سازمانهاي مختلف از وظايف اصيل اسلامي
اقتصاد وسيله است نه هدف: به بيان تفاوت اقتصاد اسلامي مارکسيتي مي پردازد.
زن در قانون اساسي : در اين قسمت ابتدا اهميت خانواده و نقش زن در خانواده ، سپس ابزار نبودن زن را بيان مي کند.
ارتش مكتبي: شامل سپاه و ارتش .
قضا در قانون اساسي
قوه ي مجريه
وسايل ارتباط جمعي
نمايندگان: منظور نمايندگان خبرگان قانون اساسي است.
متن: متن قانون اساسي شامل 14 فصل و 177 اصل است.
