دارالعلم

                                                فهرست مطالب جنگ نرم

 

مقدمه......................................................................................................

بیانات رهبری در باره جنگ نرم...........................................................

اقسام جنگ...................................................................................

ویژگی­های جنگ نرم...........................................................................

مدل مفهومی جنگ نرم......................................................................

فرایند تکوین جنگ نرم......................................................................

تاکتیک­های جنگ نرم.........................................................................

ابزار آلات جنگ نرم.............................................................................

بیانات رهبری در باره­ رسانه............................................................

کارکرد رسانه.....................................................................................

ویژگی­های ارتباط اثربخش...............................................................

ویژگی­های رسانه­ها.............................................................................

دیدگاه­های مطرح در ایران امروز در خصوص برخورد با ماهواره...................

 

جنگ نرم:

جنگ نرم در حقیقت شامل هرگونه اقدام روانی و تبلیغات رسانه ای است که جامعه ی هدف یا گروه هدف را نشانه می گیرد و بدون درگیری نظامی و گشوده شدن آتش ،رقیب را به انفعال و شکست وا می دارد.

در جنگ نرم، قاعده این است که قلب و ذهن افراد تصرف شود، آنگاه آن کسانی که قلب و ذهنشان تسخیر شد، در راستای اهداف دشمن خود عمل می کنند.

جنگ نرم جنگی است که :

الف-به دنبال فتح و تسخیر قلب و ذهن فرد است و میخواهد ماهیت و محتوا را تغییر دهد.

ب-می خواهد بر انتخاب مردم تاثیر بگذارد.

ج-فرایند تصمیم گیری را کنترل می کند.

د-بدون اعزام سرباز از خود آحاد مردم استفاده می کند.

جنگ نرم:

1-خطرناک تر از تهاجم نظامی است.

2-طمع به خاک و سرزمین نیست بلکه طمع به اخلاق و دین است.

3-با سروصدا و سرعت نیست، بلکه آهسته و آرام است.

4-ترسناک و نفرین آفرین نیست جنگ نرم فریبنده و جذاب است.

5-افراد را به دفاع و مقاومت وانمی دارد،به استقبال و پذیرش می فرستد.

6-کشته اش شهید نیست بلکه مرده اش پلید است.

7-دشمن اعلان جنگ نمی کند،بلکه اعلان دوستی میکند.

8-درگیری در مرزها نیست،بلکه درگیری در مغزهاست.

9-سلاح و موشک و بمب نیست،بلکه ماهواره،اینترنت،امواج و تصویر است

10-پادگان ها و مقبرهای نظامی و اقتصادی بمباران نمی شوند،بلکه مدرسه ها،دانشگاه ها،اندیشه ها،عقیده ها و مطبوعات بمباران می شوند.

11-یک ملت مقاوم تر نمی شود بلکه سست تر می شود.

12-فشنگ و گلوله شلیک نمی شود بلکه شایعه، شبهه، آهنگ و فیلم مبتذل پخش می شود.

13-از خود نمی گذرد تا به خدا برسد بلکه از خدا می گذرد تا به خود برسد.

14-دشمن آشکار عمل نمی کند بلکه پیچیده و پنهان عمل می کند.

15-هدف قشر خاصی نیست بلکه همه ی اقشار مورد هدفند.

فرمایشات رهبری در باره ی موضوع جنگ نرم:

رهبری:((امروز اولویت اصلی کشور مقابله با جنگ نرم دشمن است و جنگ نرم یک واقعیت است)).

رهبری:((وقتی انسان، تجهیز،صف آرایی، دهان های با عقد و غضب گشوده شده و دندان های با غیظ فشرده شده علیه انقلاب،امام خمینی و آرمان های نظام اسلامی را می بیند وجود این جنگ نرم را باور می کند هرچند ممکن است عده ای این را نبینند)).

رهبری:((در عالم سیاست هیچ دغدغه ای ندارم، در عرصه ی مسائل اقتصادی هیچ دل نگرانی ندارم. اما در عرصه ی فرهنگی بنده به معنای واقعی کلمه احساس نگرانی می کنم و حقیقتا دغدغه دارم. دغدغه ای شبیه دغدغه در میدان جنگ. از آن دغدغه هایی است که آدمی به خاطر آن گاهی ممکن است نصف شب هم از خواب بیدار شود و به درگاه پروردگار تضرع کند.حقیقتا در باب فرهنگی احساس نگرانی عمیقی دارم)).

رهبری: ((مسئولان فرهنگی باید مراقب رخنه ی فرهنگی باشند)).

رهبری: ((در جنگ روانی و آنچه که امروزه به او جنگ نرم گفته می شود در دنیا، دشمن به سراغ سنگرهای معنوی می آید که آن هارا منهدم کند. به سراغ ایمان ها، معرفت ها، عزم ها، پایه ها و ارکان اساسی یک نظام و یک کشور، دشمن به سراغ این ها می آید که این ها را منهدم بکند و نقاط قوت را در تبلیغات خود به نقاط ضعف تبدیل کند، فرصت های یک نظام را به تهدید تبدیل کند)).

اقسام جنگ:

1)با توجه به محدوده و قلمرو(محلی، داخلی، خارجی، منطقه ای و جهانی)

2)موضوع(سیاسی، اقتصادی، نظامی یا اعتقادی)

3)ابزار تحمیل اراده(سخت یا نظامی، نیمه سخت و نیمه نرم و جنگ نرم)

4)شدت( کم شدت، شدید و تمام عیار)

5)علنی و مخفی(آشکار و پنهان)

ویژگی های جنگ نرم:

1-   در پی تغییر قالب های بنیادین جامعه و ساختار سیاسی است(ماهیت ارزش ها و باور های اساسی جامعه، در معرض تغییر قرار می گیرد).

2-   آرام، زیر سطحی و پنهان است(مدت ها عملیات نرم جاری می باشد و آثار ناشی از آن به صورت تخریبی عمل کنند، اما از نظر و توجه مخفی بماند).

3-نماد ساز و تصویرپرداز است(تصویر مطلوب و موفق از خود به نمایش می گذارد و از حریف، تصویری ناامید و شکست خورده می سازد).

4-پایدار و با دوام است(زیرا در اراده و باور مردم نفوذ می کند به همین دلیل، ماندگاری آن تابعی از رسوخ پیام های دشمن در باور و افکار مردم است).

5-پرتحرک است(محدود به زمان و مکان و موضوع خاصی نیست و به سرعت خود را با شرایط تطبیق می دهد.)

6-اسطوره ساز است(با شخصیت پردازی و تبلیغات پر حجم، قهرمان سازی کرده، از میان آن ها برای پایداری اهداف خود، اسطوره های اجتماعی می سازد).

7-هیجان ساز و هیجان گراست(با بهره گیری از احساسات افراد از آن ها پلی برای نفوذ در قلب ها و ذهن ها می سازد و با افزایش آن زمینه ی بحران را فراهم می کند).

8-آسیب محور و آسیب زاست(تکیه ی جنگ نرم بر آسیب های جدی است و از آسیب های موجود برای فعال سازی مولفه های خود بهره می گیرد).

9-چند وجهی و پر دامنه است(از تمامی علوم، فنون و ارزشهای شناخته شده استفاده می کند و به صورت وسیع و به نسبت هر سطح از مخاطبین، جلوه های عملیات نرم تغییر می یابد).

10-چند مخاطبی عمل می کند(به تناسب طبقه بندی انسانی جامعه ی هدف، نوع و بروز و ظهور تاکتیک­های جنگ نرم­ به گونه­ای طراحی می­شود که با جنسیت، سن، میزان آگاهی، قشربندی اجتماعی و.... هماهنگ می­شود و همه یا حداکثر اقشار مردم را در­برگیرد).

11-چند هدفی و چند مرحله­ای عمل می­کند(در جنگ نرم نه هدف معطوف به یک موضوع است و نه عملیات در یک مرحله انجام می گیرد بلکه تاکتیک­ها و تکنیک­ها متناسب با روند­ها و اهداف به اجرا در­ می­آیند).

12-تضاد­آفرین است(اعضای اجتماع را با رویکرد­های متفاوت در باور­ها، ارش­ها و مطالبات در مقابل هم قرار می­دهد و تلاش می­کند وحدت جامعه­ی هدف را مورد هجمه­ی خود قرار دهد).

13-سوار بر سنت اما نوپرداز است(از سنت به عنوان دروازه ی ورودی بهره گرفته ولی با نوسازی و نو پردازی سنت های جامعه ی هدف را در مسیر ابزاری خود قرار می دهد)

14-هژومونی ساز است(با تحمیل هویتی بیرونی و خارجی بر یک جامعه، به مثابه ی یک ابزار هژومونی پایدار قدرت مهاجم عملی کند).

15-یأس آفرین است(ایجاد تردید و تخریب امید، یکی از اساسی ترین ویژگی های جنگ نرم است).

16-انعطاف پذیر و سیال است(از نظر تاکتیک، تکنیک، دامنه، عنصر زمان، مخاطب و ابزار به گونه ای جریان یافته که متناسب با شرایط، خود را جابه جا کند).

17-روزآمد و فناورانه عمل می کند(یکی از سیاست های جنگ نرم، استفاده ی حداکثری از دستاورد های علمی و فنی روز و بهره گیری کامل از تمامی ابزار نوین است).

18-به دنبال استحاله ی فرهنگی و هویتی است( در جنگ نرم موجودیت فیزیکی مخاطب حفظ ولی از نظر هویتی تبدیل به یکی از ابزار های دشمن می شود).

مدل مفهومی جنگ نرم:

1-در عرصه ی حکومت

الف)تشدید آسیب پذیری ها(بزرگ نمایی آسیب ها، ناکارامدسازی نظام،مشغول سازی نظام به مسائل فرعی و کاذب).

ب)مهار یا تضعیف قدرت نرم خودی(مشروعیت زدایی،کوچک نمایی دستاوردها، ارائه الگوهای غلط و انحرافی).

2-در عرصه­ی جامعه(مردم)

الف)حوزه ذهن و مغز(اقناع سازی:شک و تردید نسبت به ارزشهای خودی و باور و یقین نسبت به ارزشهای دشمن)

ب)حوزه قلب و دل(جذب: بغض نسبت به خودی و حب نسبت به غیر خودی)

 

فرایند تکوین جنگ نرم (استنتاج از دیدگاه مقام معظم رهبری):

مرحله­ی اول:تهاجم فرهنگی

مرحله­ی دوم:شبیخون فرهنگی

مرحله­ی سوم:قتل عام فرهنگی

مرحله­ی چهارم:ناتوی فرهنگی

مرحله پنجم:جنگ نرم

تاکتیک های جنگ نرم:

1-جنگ روانی(رسانه ای)

2-برچسب زدن

3-شایعه

4-کلی گویی

5-دروغ بزرگ

6-پاره حقیقت گویی

7-انسانیت زدایی و اهریمن سازی

8-ارائه ی پیشگویی­های فاجعه آمیز

9-برجسته سازی

10-حذف(سانسور)

11-جاذبه های جنسی

12-ایجاد تفرقه و تضاد

13-ترور شخصیت

14-تکرار

15-توسل به ترس و ایجاد وحشت

16-مبالغه

17-مغالطه

 

1-جنگ روانی(رسانه ای)

-کاربردی ترین نحوه رویارویی با ملت های جهان

-بهره گیری از توان و ظرفیت رسانه ها به منظور تضعیف کشور هدف و بهره گیری از تاکتیک های نوین برای دفاع از منافع ملی

-جنگ رسانه ای بر اساس سیاست رسانه ای کشور(که مستقیما از بودجه های رسمی پارلمانها یا بودجه های سری سازمان های اطلاعاتی، امنیتی یا جاسوسی تامین می شود.

-جنگ رسانه ای نیازمند همکاری هماهنگ بخش ها ی نظامی،سیاسی،امنیتی، رسانه ای و دانشمندان کشور

-از نگاه سن تزو: هنر آن است که دشمن را بدون توسل به جنگ و با استفاده از عامل روانی به زانو درآوریم.

 

2-برچسب زدن:

-نسبت دادن صفات مثبت و منفی به گروه ها یا نهاد های مختلف

-استفاده از برچسب زنی برای رد کردن باور و اندیشه ها بدون بررسی شواهد

-مثلأ اطلاق عنوان تروریسم به مقاومت مشروع مردم فلسطین و لبنان

-کاربرد انگاره سازی در ماهواره: تغییر مفاهیم و تصاویر خبری برای دگرگون کردن نگاه مخاطب

-شگرد انگاره سازی شبکه های ماهواره ای غرب: ابتدا، تغییر احساس و تخیل مخاطب، سپس مخدوش کردن برخی انگاره های  قدیمی در ذهن و نشاندن باورهای جدید

3-شایعه

-انتقال شفاهی پیامی برای برانگیختن باور مخاطبان و تأثیر در روحیه ی آنان

-هر شایعه ممکن است در برگیرنده ی بخشی از واقعیت باشد(تسطیح در شایعه سازی)

-ضریب نفوذ شایعه به درجه ی ابهام و اهمیت آن بستگی دارد

-هرقدر شایعه در باره مسائل مبهم و مهم باشد، به همان مقدار ضریب نفوذ آن افزایش می یابد

-انواع شایعه:تفرقه افکن، هراس آور، امیدبخش، آتشین، خزنده، دلفینی یا غواصی

-تاکتیک های شایعه: تسطیح،همانند سازی وبرجسته سازی یا بزگ نمایی

تفرقه افکن:

ایجاد شکاف در موانع دشمن، ایجاد تشنج بین افراد دشمن، کاربرد وسیع ئدر بازی های سیاسی

هراس آور:

به منظور ایجاد رعب و وحشت، ایجاد ناامیدی و ترس، کاربرد در زمان جنگ

امیدبخش:

ایجاد امید و روحیه در نیروهای خودی

آتشین:

این گونه شایعات در مقطع زمانی کوتاه، گروه وسیعی را در بر می گیرند . با واکنش سریع مردم روبه رو می شوند، مانند شایعاتی در مورد قیمت بعضی از کالاهای اساسی(گران شدن قیمت مرغ و....)

خزنده:

مانند شایعاتی که آرام صورت می گیرد.این شایعات، به صورت درگوشی و پنهانی منتقل می شوند مانند فساد مالی و اداری

دلفینی(غواصی):

در صورتی که شرایط، مساعد باشد ظاهر می شوند و در غیر این صورت، مخفی می مانند تا در موقعیتی خاص و مناسب، ظاهر شوند، مانند شایعات مربوط به محیط زیست

4-کلی گویی:

-ایجاد ارتباط نظری و عملی خاص با مفهومی ویژه تا مخاطب بدون بررسی دلایل و شواهد، آن نظر و عمل را بپذیرد

-نام دیگر این تاکتیک: بی­حس سازی مغزی(سعی می شود ذهن مخاطب متوجه نشود و هسته ی مرکزی را بدون بررسی بپذیرد).

-مفاهیمی کلی بدون تعریف و توجیه مشخص در جهت اقناع مخاطبان مانند جهانی شدن، دموکراسی، آزادی و حقوق بشر

 

5-دروغ بزرگ:

-تکرار زیاد یک پیام دروغین تا ذهن مخاطب آن را جذب کند.

-برای مرعوب کردن و فریب ذهن حریف

-تأکید گوبلز( رئیس دستگاه تبلیغاتی نازی ها در زمان هیتلر)بر استفاده از این تاکتیک ((دروغ هرچه بزرگتر باشد، بتور آن برای مردم راحت تر است)).

 

6-پاره حقیقت گویی:

-خبر، از نظر منبع و محتوای پیام مجموعه ای به هم پیوسته و مرتب است که اگر بخشی از آن نقد نشود، سمت و سوی پیام منحرف خواهد شد.

-عناصر خبری شش گانه:که، کجا، کی، چرا،چه،چگونه

-در این تاکتیک، حذف یکی از عناصر(معمولأ چرا)به عمد صورت می گیرد

- این تاکتیک رویه رایج رسانه هاست که معمولأ متناسب با جایگاه و جناح ساسی خود، بخشی از خبر را نقل می کنند.

 

7-انسانیت زدایی و اهریمن سازی:

-        یکی از مهم ترین شیوه های توجیه حمله به دشمن به هنگام جنگ(نرم یا سخت)

-        در این تاکتیک با استفاده از برچسب زنی و نسبت دادن صفات منفی به حریف به توجیه حملات و تهاجمات علیه رقیب می پردازند.

-      مثال: نشان دادن تصاویری مملو از رفتارهای وحشی گرایانه و ضد انسانی از طالبان توسط رسانه های غربی قبل از حمله آمریکا به افغانستان

8-ارائه ی پیشگویی های فاجعه آمیز:

-بیان پیشگویی های مسیبت بار با استفاده از آمارهای ساختگی و شیوه های جنگ روانی با هدف افزایش حساسیت ذهن مخاطب و جهت دادن به آن

-استفاده ی زیاد از این تاکتیک در تبلیغات انتخاباتی: ارائه­ی اخبار و آمار­های دروغین از وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور و فاجعه آمیز بودن آینده ی کشور در صورت تداوم وضع موجود

 

9-برجسته سازی:

-اولین بار در سال 1972توسط مک کومب و دونالد شا در جریان تحقیقات مربوط به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا مطرح شد.

- مفهوم برجسته سازی از نظر برنارد کوهن: رسانه ها ممکن است به ما نگویند که چگونه بیندیشیم اما بی شک به نحو شگفت آوری در گفتن این نکته که به چه چیزی بیندیشیم، موفق اند.

- آیا اولویت های رسانه ها و موضوعاتی که آن هارا برجسته می کنند بر اولویت های عمومی مردم اثرگذار است؟

 

10-حذف(سانسور):

-        هدف این تاکتیک: فضایی مناسب برای سایر روش های جنگ نرم به ویژه شایعه فراهم شود تا زمینه­ی نفوذ آن افزایش یابد

-        بدین گونه که با حذف بخشی از خبر و نشر بخشی دیگر، به ایجاد ابهام می پردازند و بدین ترتیب زمینه ی تولید شایعات گوناگون خلق می شود.

11-جاذبه های جنسی:

-در جهت جذب مخاطبان خویش به ویژه جوانان

- استفاده از مانکن ها در تبلیغات و آگهی های تجاری در رسانه های غربی

- بهره گیری از گویندگان خبری با ظاهری تحریک آمیز به منظور جذب مخاطب و افزایش سطح اثرپذیری پیام

-نامحسوس بودن آن در جنگ نرم بین المللی

 

12-ایجاد تفرقه و تضاد:

-به منظور عدم انسجام و یکپارچگی در جبه رقیب و تزلزل و تنزل اعتماد عمومی مردم

- مورد توجه بنگاه های خبر پراکنی و استکبار جهانی در مواجه با جمهوری اسلامی

 

13-ترور شخصیت:

-هنگامی که نمی توان و یا نباید فردی را ترور فیزیکی کرد

-استفاده از انواع روش های بزرگ نمایی،انسانیت زدایی و اهریمن سازی و پاره حقیقت گویی در ترور شخصیت

- افزایش نفرت عمومی نسبت به فرد و کاهش محبوبیت وی

 

14-تکرار:

-با تکرار پیام، مقصودی معین به مخاطب القا می شود و در ذهن او جا می افتد.

-از نظر روانشناسی: تکرار لازمه شکل گیری ((عادت)) به ویژه اگر با دقت همراه باشد

-یکی از قواعد تکرار: فاصله های تکرار نباید چنان طولانی باشد که سبب محو شدن آثار قبلی شود و نه چندان کوتاه باشد که خسته کننده شود.

-تکرار مانند ضربه های پیاپی چکش که سرانجام میخ را می کوبد است.

-دریافت نکات پیام از طریق این نوع ضربه زدن

 

15-توسل به ترس و ایجاد وحشت:

-تضعیف اراده و روحیه ی دشمن با حربه ی تهدید و ایجاد وحشت

- به مخاطب القا می کند که ممکن است در آینده صدماتی ببیند(ترسیم آینده ای مبهم و توأم با مشکل)

 

16-مبالغه:

-اثبات یک واقعیت با اغراق و بزرگ نمایی یک موضوع

-استفاده ی کارشناسان جنگ روانی از این تاکتیک

- انعکاس مبالغه آمیز دستاوردهای تکنولوژیک غرب و اغراق در ناکامی های کشورهای مسلمان:تضعیف روحیه ی مسلمانان در تقابل با تمدن غربی

17-مغالطه:

-گزینش و استفاده از اظهاراتی درست یا نا درست تا بهترین یا بدترین مورد ممکن برای یک اندیشه، برنامه، شخص یا محصول ارائه شود.

- متخصصان جنگ نرم، مغالطه را با تحریف مترادف می دانند.

-مغالطه، انتخاب استدلال ها یا شواهدی است که نظری را تأیید می کند و از این سو چشم پوشی از استدلال ها یا شواهدی است که آن نظر را تأیید نمی کند.

-از آنجا که انقلاب اسلامی، بیشتر جنبه ی فرهنگی، ارزشی و هنجاری دارد، این موضوع در صورت جدی تلقی نشدن می تواند به عنوان تهدیدی بسیار جدی، آینده ی انقلاب را به چالش کشاند.

 

ابزار آلات جنگ نرم

1-ماهواره

2-مطبوعات

3-سینما

4-اینترنت

5-تلویزیون

6-رادیو

بیانات مقام معظم رهبری در باره­ی رسانه:

1-امروز مهم ترین ابزار جنگ بین قدرت ها در دنیا رسانه است.

2-امروز تاثیر رسانه ها و تلویزیون ها و هنر و این شبکه های عظیم اطلاع رسانی اینترنتی و... از سلاح و از موشک و از بمب  اتم بیشتر است.

3-امروزه دنیا، دنیای رسانه ها و تبلیغ و تبیین است

کارکرد رسانه:

-رسانه ادراکات را ترجمه به احساسات می کند و احساسات ماندگار است.

-تصاویر رسانه بر قسمت ناخودآگاه مغز اثر می گذارد

-روش رسانه استحاله قورباغه ای است

- از نظریه ی کاشت استفاده می کنند

-رسانه نه تنها یک عضو از خانواده بلکه مهم ترین و موثرترین عضو خانواده است(وابستگی خانواده)

-مک کارتی دانشمند منتقد غربی : معلوم نیست رسانه ها ما را به کار گرفته اند یا ما آن هارا به کار گرفته ایم.

- رسانه ها حماقت عمومی را افزایش می دهند، ذهن را تنبل می کنند، قدرت تفکر و تجزیه و تحلیل را کم کم می کنند، بر فیزیک بدن تأثیرات روان شناختی و علمی می گذارند.

-رسانه ها مخاطب را تحریک می کنند اما ارضا نمی کنند

- رسانه ها قدرتمند ترین ابزار برای انتقال فرهنگ و اثر گذار ترین عامل هستند.فرهنگ ساز و معیار آفرین هستند

ویژگی های ارتباط اثر بخش

1-جذاب

2-شفاف

3-نیاز

4-متفاوت

5-موثق

6-کوتاه

7-تصویری

ویژگی­های رسانه ها:

-رسانه حس انسان را تغییر می دهد

-رسانه نیاز انسان را تغییر می دهد

-رسانه بر ناخوداگاه تأثیر می گذارد

-رسانه وارونگی(ویترین سازی) است

-رسانه تصویرسازی می کند

-رسانه موج سازی می کند

-رسانه نحوه ی انتقال پیام را تغییر می دهد

 دیدگاه های مطرح در ایران امروز در خصوص برخورد با ماهواره:

1-گریزناپذیری استفاده از ماهواره(تلاش برای کاهش تأثیرات منفی)

2-ضرورت مقابله(با4 دیدگاه)

دیدگاه­ها درخصوص برخورد با ماهواره:

1-گریزناپذیری استفاده از ماهواره(تلاش برای کاهش تأثیرات منفی)

الف)بی فایده بودن مقابله

ب)نگرانی بی جاست

2-ضرورت مقابله(با 4 دیدگاه)

الف)برخورد قضایی و انتظامی

ب)مقابله فنی(اختلال در پخش برنامه)

ج)استفاده مدیریت شده

د)راهکارهای فرهنگی به عنوان چاره ی اصلی و استفاده از روش های مذکور در ضرورت و امکان